คำไวพจน์
คำไวพจน์ หมายถึง คำที่มีความหมายเหมือนกัน คล้ายคลึงกันหรือใกล้เคียงกัน จริง ๆ แล้วไม่เหมือนกันทีเดียวนัก มีที่ใช้แตกต่างกันไป แต่จะมีความหมายร่วมกัน เช่นคำที่มีความหมายไปในทำนองว่า "ทำให้สะอาด" ได้แก่คำว่า เช็ด ถู ขัด ล้าง ชำระ ขัด อาบ ซัก หรือคำที่มีความหมายว่า "ทำให้สุก" เช่นคำว่า ต้ม ตุ๋น นึ่ง ทอด ปิ้ง ย่าง หมก เผา
คำไวพจน์ที่มีความหมายในทำนองว่า "บอกเรื่องราวให้ทราบ" คำแรกที่จะพูดถึงก็คือคำว่า โฆษณา คำนี้จะมีคำที่มีความหมายร่วมหลายคำ เช่น ชี้แจง แจ้ง บอก เล่า ประกาศ รายงาน แถลง เปิดโปง เปิดเผย อธิบาย ตอบ
-
โฆษณา หมายความว่า ป่าวร้องหรือป่าวประกาศให้รู้กันโดยทั่วไป ผู้ใช้มักประสงค์ให้ผู้ฟังหรือผู้อ่านทำตามที่ตนโฆษณานั้น เช่น ผู้ผลิตสินค้าชนิดใหม่นิยมโฆษณาสินค้าของตนทางโทรทัศน์ -
แจ้ง หมายถึง แสดงให้รู้หรือบอกความประสงค์ให้ทราบ เช่น มีผู้แจ้งความจำนงจะขอบริจาคสิ่งของช่วยเหลือผู้ประสบวาตภัยทางภาคใต้ 10 ราย -
ชี้แจง หมายความว่า พูดขยายความให้ชัดเจน มักใช้เมื่อมีผู้ถามปัญหาอย่างใดอย่างหนึ่งขึ้นหรือมีความเข้าใจผิดเกิดขึ้นจึงต้อชี้แจงเรื่องราวให้ทราบ เช่น นายกรัฐมนตรีชี้แจงข่าวลือ กรณีมีข่าวว่ารัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังจะลาออก -
แถลง ใช้สำหรับแจ้งเหตุการณ์ หรือเรื่องราวอย่างใดอย่างหนึ่งอย่างเป็นทางการ เช่น รัฐมนตรีว่ากkรกระทรวงศึกษาธิการได้แถลงแก่ผู้สื่อข่าวเกี่ยวกับการปรับปรุงเครื่องแบบนักเรียนชั้นประถมศึกษา
คำว่า ตอบ หรือ บอก หรือ เล่า หรือ อธิบาย ไม่ค่อยมีปัญหาเรื่องการใช้ ส่วนคำว่าเปิดโปง, เปิดเผย มีความหมายถึง การนำสิ่งที่เคยปกปิดไว้มาพูดให้ฟัง คำว่า "เปิดโปง" ใช้ในความหมายที่ไม่ค่อยดีนัก หมายถึงเปิดเผยความลับที่เขาปิดไว้ เช่น ความชั่วของเขาถูกเปิดโปงหมดแล้ว เขาเปิดโปงความทุจริตของเจ้านาย ส่วนคำว่า "เปิดเผย" หมายความว่า พูดให้รู้ถึงสิ่งที่เป็นความลับ หรือนำความลับมาเล่าให้ฟัง เช่น เขาเปิดความจริงเกี่ยวกับประวัติความเป็นมาของเขา, เขาเปิดเผยความลับของเธอให้เพื่อนของเขาฟัง
คำว่า “เปิดเผย” อาจใช้ในทางที่ดีหรือไม่ดีก็ได้ แต่คำว่า “เปิดโปง” เป็นเรื่องที่ไม่ดีแน่นอน แถมคนมาพูดก็คงไม่หวังดีด้วย ถ้าเป็นเรื่องราวต่าง ๆ ต้องการจะแจ้งให้ทราบโดยทั่วไป หรือแจ้งให้ทราบอย่างเป็นทางการและแจ้งแก่คนจำนวนมาก ก็ให้ใช้ว่า ประกาศ เช่น รัฐบาลประกาศใช้รัฐธรรมนูญฉบับใหม่แล้ว ธนาคารประกาศรับสมัครเจ้าหน้าที่การเงิน 1 ตำแหน่ง
ส่วนคำว่า รายงาน มีความหมายว่า บอกเรื่องราวที่ไปทำ ไปรู้ หรือไปเห็นมา มักใช้ในกรณีที่ได้รับมอบหมายให้ไปทำแล้วกลับมารายงาน มักใช้อย่างค่อนข้างเป็นทางการ เช่น นักข่าวรายงานเรื่องที่ไปทำงานให้บรรณาธิการทราบแล้ว
คำที่เราเข้าใจความหมายดีแล้ว เช่น เล่า ตอบ บอก อธิบาย 4 คำนี้คงใช้กันถูกต้องอยู่แล้ว อธิบายเป็นการพูดหรือบอกเรื่องราวต่าง ๆ ในลักษณะที่ต้องการขยายความให้ชัดเจนและมักเป็นขั้นตอน เช่น ครูอธิบายเนื้อหาวิชาต่าง ๆ ในห้องเรียน สำหรับคำว่า บอก มีความหมายว่า พูดให้รู้ เล่าให้ฟัง และมีความหมายว่า บ่งให้รู้ อย่างเช่นตัวอย่าง "เขาได้ยินสัญญาณบอกเหตุร้าย