ลิลิตตะเลงพ่าย  

ตอนที่ 12
สมเด็จพระวันรัตขอพระราชทานอภัยโทษ

พอถึงวันแรม ๑๕ ค่ำ เวลา ๘ นาฬิกาตรง สมเด็จพระวันรัต วัดป่าแก้ว กับพระสงฆ์ชั้นราชาคณะรวม ๒๕ รูป พากันเข้าสู่พระบรมมหาราชวัง พระนเรศวรรับสั่งให้นิมนต์เข้าท้องพระโรง สมเด็จพระวันรัตถวายพระพรขึ้นว่า พระมหาบพิตรทรงได้ชัยชนะศัตรู เหตุใดเหล่าราชบริพารจึงต้องโทษด้วย ได้ยินแล้วสงสัยยิ่งนักสมเด็จพระนเรศวรตอบกลับว่า แม่ทัพนายกองทั้งปวงเมื่อเห็นข้าศึกแล้วตกใจหวาดกลัวยิ่งกว่ากลัวพระองค์ ปล่อยให้พระองค์สองพี่น้องสู้รบเดียวดายท่ามกลางข้าศึก เมื่อได้กระทำยุทธหัตถีมีชัยชนะรอดพ้นจากความตายแล้ว จึงทอดพระเนตรเห็นแม่ทัพนายกองเหล่านี้ ถ้าไม่ได้ความดีจากปางก่อนแล้ว ประเทศไทยคงสิ้นอำนาจในคราวนี้ การลงโทษแม่ทัพนายกองให้ถึงตายตามกฎอัยการศึกครั้งนี้ เพื่อเป็นแบบแผนไม่ให้ผู้ใดเอาเยี่ยงอย่างต่อไปอีกในภายภาคหน้า

          สมเด็จพระวันรัต ถวายพระพรต่อว่า บรรดาข้าทูลละอองพระบาททั้งหลายล้วนมีความจงรักภักดีทั้งนั้น น่าจะผิดแลกไปจากเดิมที่ว่าข้าราชบริพารจะไม่จงรักภักดี สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงชนะพญามารด้วยลำพัง พระองค์เอง เช่นเดียวกับพระนเรศวร กับพระเอกาทศรถ ที่เสด็จปราบอริราชศัตรูจนพ่ายแพ้ โดยปราศจากไพร่พล ด้วยเหตุนี้พระเกียรติของพระองค์จึงเลื่องลือเป็นที่อัศจรรย์ไปทั่ว

          หากอาศัยกำลังแล้วไซร้ แม้รบชนะจนสามารถทำลายล้างข้าศึกมอญจนราบคาบ พระเดชานุภาพคงไม่เฟื่องฟุ้ง เพิ่มพูน ให้กษัตริย์ทั้งหลายพากันออกพระนามเอิกเกริกจนฟ้าดินหวั่นไหวเช่นนั้น ขอพระองค์อย่าน้อยพระทัยในราชกิจที่ทรงกระทำมาเลย เป็นด้วยเหล่าเทวดาช่วยแสดงพระเดชของพระองค์ให้เห็นเด่นชัดขึ้นในสนามรบ

          เมื่อสมเด็จพระนเรศวรได้สดับคำชี้แจงอย่างพิสดารจากสมเด็จพระวันรัตแล้ว ทรงปราบปลื้มพระทัยเผยพระโอษฐ์รับสั่งว่า ชอบแล้ว ทรงพระนมพระหัตถ์ไว้เหนือพระนลาฏ (หน้าผาก) ด้วยความดีพระทัยสูงสุด ตรัสตอบไปว่า พระคุณเจ้ากล่าวคำน่าขอบใจ เพราะทุกสิ่งที่ชี้แจงล้วนสมควรและเป็นจริงไม่ชวนสงสัยเลยแม้แต่น้อย

          สมเด็จพระวันรัตถวายพระพรต่อไปว่า เหล่าแม่ทัพนายกองต่างมีความผิด แต่พวกเขาเหล่านี้เคยได้รับราชการสนองพระเดชพระคุณมาแต่เก่าก่อน นับตั้งแต่สมเด็จพระมหาจักรพรรดิ จนล่วงมาถึงพระองค์ เปรียบได้เหมือนพุทธบริษัททั้งปวง ช่วยกันดำรงสืบพระพุทธศาสนา ขอพระองค์ทรงงดโทษประหารชีวิตไว้สักครั้งเถิด เพื่อพวกเขาจะได้เป็นผู้ส่งเสริมพระบรมเดชานุภาพของพระองค์ต่อไป พวกเขาเหล่านี้คงจะคิดแก้ตัว ด้วยเหตุผลที่ว่า คงไม่มีใครยอมตายโดยไม่คิดจะแก้ตัว

          สมเด็จพระนเรศวรได้สดับข้อความที่สมเด็จพระวันรัตถวายพระพรขอโทษบรรดาแม่ทัพนายกองทั้งปวงเพื่อเห็นแก่ความภักดี จึงทรงพระเมตตาพระราชทานอภัยโทษตามคำทูลขอ

          สมเด็จพระนเรศวรจึงมีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ ให้แม่ทัพนายกองพ้นโทษ และดำรงตำแหน่งยศตามเดิม ทรงมีพระราชกำหนดให้เจ้าพระยาคลัง คุมพลห้าหมื่นไปตีเมืองทวาย และให้เจ้าพระยาจักรีนำทัพห้าหมื่นไปตีเมืองตะนาวศรี และมริด เป็นการแก้ตัว

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ 8 ] [ 9 ] [ 10 ] [ 11 ] [ 12 ] [ 13 ] [ 14 ]