ตรงกับวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 3 หากปีใดเป็นปีอธิกมาส (ปีที่มีเดือน 8 สองหน)  เลื่อนไปเดือน 4 ปกติวันมาฆบูชามักจะอยู่ในเดือนกุมภาพันธ์ ซึ่งเป็นวันที่ดวงจันทร์เสวยมาฆฤกษ์
      วันมาฆบูชา มีชื่อเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า “วันจาตุรงคสันนิบาต” เพราะเป็นวันที่พระพุทธองค์ทรงประทานหลักโอวาทปาฏิโมกข์  (1.ไม่ทำความชั่วโดยประการทั้งปวง ทั้งทางกาย วาจา และทางใจ   2.ทำความดีทั้งทางกาย วาจา และใจ   3.การชำระจิตใจให้สะอาด ผ่องใส สงบ   )          อันเป็นหัวใจของพระพุทธศาสนาแก่พระอรหันต์สาวกผู้เป็นเอหิภิกขุที่มาประชุมพร้อมกัน เข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าโดยมิได้นัดหมาย
     วันมาฆบูชาเป็นวันสำคัญวันหนึ่งของพระพุทธศาสนา   ตรงกับวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 3 เรียกอีกอย่างว่า วันจาตุรงคสันนิบาต เนื่องจากมีเหตุการณ์เกิดขึ้น อย่างอัศจรรย์พร้อมกัน  4 ประการคือ 1.พระสงฆ์จำนวน  1,250  รูป เดินทางมาเฝ้าพระพุทธเจ้า ณ เวฬุวันมหาวิหาร 2. พระสงฆ์จำนวน 1,250 รูป ล้วนเป็นพระอรหันต์ได้รับการบวชจากพระพุทธเจ้าโดยตรง  ด้วยวิธีเอหิภิกขุอุปสัมปทา   3.พระสงฆ์มาประชุมพร้อมกันโดยมิได้นัดหมาย               4. วันที่มาชุมนุมตรงกับวันเพ็ญเดือนมาฆะเป็นวันที่พระพุทธเจ้าแสดงพระธรรมเทศนา ซึ่งเป็นหัวใจของพระพุทธศาสนา คือ โอวาทปาติโมกข์  ในวันนี้ชาวพุทธจึงควรละเว้นความชั่วทั้งปวง  ทำความดีให้ถึงพร้อม และทำจิตใจให้บริสุทธิ์ผ่องใส เพื่อเป็นหลักปฏิบัติของพุทธศาสนิกชนชาวไทย
      นอกจากนี้ ในปี พ.ศ.  2549  รัฐบาลไทยได้ประกาศให้วันมาฆบูชา ให้เป็นวันกตัญญูแห่งชาติ นอกจากจะมีขึ้นเพื่อเป็นการแสดงออกถึงวันแห่งความรักอันบริสุทธิ์ของชาวพุทธแล้ว ยังมีขึ้นเพื่อส่งเสริมให้ค่านิยมให้คนไทยยึดถือความกตัญญู โดยอาจมีการพูดคุย           ส่งการ์ดอวยพรมอบของขวัญหรือช่อดอกไม้แก่ผู้มีพระคุณของเราเป็นการแสดงความระลึกถึงพระคุณด้วยความหวังดีของผู้ให้ ไม่ว่าจะเป็นสิ่งของ การแสดงออกซึ่งน้ำใจหรือคำพูดก็ตามวันมาฆบูชา พุทธศาสนิกชนชาวไทยนิยมในตอนเช้า และตลอดวันจะมีการบำเพ็ญบุญกุศลความดีอื่น ๆ เช่น ไปวัดรับศีล งดเว้นการทำบาปทั้งปวง ถวายสังฆทาน ให้อิสระทาน (ปล่อยนกปล่อยปลา) ฟังธรรม และไปเวียนเทียนรอบโบสถ์ในเวลาเย็นโดยก่อนทำการเวียนเทียนพุทธศาสนิกชนควรร่วมกันกล่าวคำสวดมนต์และคำบูชาในวันมาฆบูชา โดยปกติตามวัดต่าง ๆ จะจัดให้มีการทำวัตรสวดมนต์ก่อนทำการเวียนเทียน ซึ่งส่วนใหญ่นิยมทำการเวียนเทียนอย่างเป็นทางการ (โดยมีพระภิกษุสงฆ์นำเวียนเทียน) ในเวลาประมาณ 20 นาฬิกา โดยบทสวดมนต์ที่พระสงฆ์นิยมสวดในวันมาฆบูชาก่อนทำการเวียนเทียนนิยมสวด (ทั้งบาลีและคำแปล)
สำหรับในปี พ.ศ. 2553 นี้ วันมาฆบูชาจะตรงกับ วันอาทิตย์ที่ 28 กุมภาพันธ์ ตามปฎิทินสุริยคติ

อ้างอิง
http://www.dhammathai.org/day/maka.php
http://www.thaigoodview.com/library/teachershow/poonsak/budda/theme_1.html
if (window.runOnloadHook) runOnloadHook(); http://th.wikipedia.org/wiki/
http://www.learntripitaka.com/History/MakhaBucha.html

จัดทำโดย
คุณครูสุขศรี ฉ่ำสุวรรณวัฒนา
Eunhye3262@hotmail.com